بررسی اثر مواد معدنی آب بر الیاف و رنگ فرش

آب، اصلی‌ترین عنصر در شست‌وشوی فرش است؛ اما همه‌ی آب‌ها یکسان نیستند! بسیاری از شهرهای ایران، مخصوصاً مناطق شرقی و جنوبی تهران، دارای آب سخت هستند؛ یعنی آبی که میزان بالایی از املاحی چون کلسیم، منیزیم و حتی کلر دارد. شاید در نگاه اول بی‌ضرر به نظر برسد، اما همین املاح به‌مرور باعث کدر شدن رنگ فرش، زبری بافت و کاهش عمر آن می‌شوند.

در قالیشویی تهرانپارس شرق، بارها شاهد بوده‌ایم که شست‌وشوی نادرست با آب سخت، به‌مرور آسیب‌هایی به‌جا گذاشته که حتی با بهترین شوینده‌ها هم قابل جبران نبوده است. در ادامه با زبانی ساده بررسی می‌کنیم که آب سخت چگونه به فرش آسیب می‌زند و چه راهکارهایی برای پیشگیری و رفع این مشکل وجود دارد.

آب سخت چیست و چرا برای فرش مضر است؟

پیش از پرداختن به آسیب‌ها، باید بدانیم منظور از آب سخت چیست. آب سخت آبی است که حاوی مقدار زیادی املاح محلول مانند کلسیم، منیزیم، سدیم و کلر می‌باشد. این مواد به‌صورت نامرئی در آب وجود دارند و در تماس مکرر با الیاف فرش، اثرات خود را بر جای می‌گذارند. اثرات اولیه و تدریجی آب سخت بر فرش:

• کدر شدن رنگ: املاح باعث ته‌نشینی رسوبات روی تار و پود فرش می‌شوند و به مرور زمان، رنگ اصلی را مات و بی‌جان می‌کنند.
• کاهش نرمی بافت: یون‌های کلسیم و منیزیم به الیاف می‌چسبند و نرمی طبیعی فرش را از بین می‌برند، به‌ویژه در فرش‌های دست‌باف یا ابریشمی.
• تشکیل لکه‌های سفید یا زرد: بعد از خشک شدن فرش، لکه‌هایی ناشی از رسوبات آب سخت ظاهر شده که حتی با جارو یا شست‌وشوی مجدد هم به سختی پاک می‌شوند.
• افزایش احتمال پوسیدگی: املاح موجود در آب باعث تغییر pH و تخریب تدریجی الیاف پنبه‌ای یا پشمی می‌شود.

نقش کلر در تغییر رنگ و آسیب به فرش

کلر در بسیاری از منابع آبی شهری برای ضدعفونی استفاده می‌شود. اگرچه وجود آن برای سلامت انسان مفید است، اما برای فرش چندان بی‌خطر نیست. کلر به‌ویژه در تماس با الیاف طبیعی مانند پشم و ابریشم می‌تواند اثرات مخربی برجای بگذارد. آسیب‌های ناشی از کلر در آب:

• تغییر رنگ طبیعی: کلر خاصیت سفیدکنندگی دارد و به مرور رنگ‌های زنده فرش را کم‌رنگ یا تغییر می‌دهد.
• تضعیف تار و پود: ترکیبات کلردار در تماس مداوم، بافت فرش را شکننده کرده و احتمال پارگی را افزایش می‌دهند.
• ایجاد بوی نامطبوع: اگر بعد از شست‌وشو با آب کلردار، فرش به‌خوبی خشک نشود، ترکیب کلر و رطوبت باعث ایجاد بوی تند و ناخوشایند می‌شود.

تأثیر آب سخت بر فرش‌های دست‌باف و ماشینی

هر نوع فرش نسبت به آب سخت واکنش متفاوتی دارد. فرش‌های دست‌باف معمولاً از الیاف طبیعی ساخته شده‌اند و نسبت به تغییرات شیمیایی حساس‌ترند درحالی‌که فرش‌های ماشینی به‌دلیل استفاده از الیاف مصنوعی کمی مقاوم‌تر هستند.

در فرش‌های دست‌باف

• تغییر رنگ سریع‌تر و محسوس‌تر اتفاق می‌افتد، به‌ویژه در رنگ‌های قرمز و آبی.
• املاح درون تار و پود نفوذ کرده و براقیت طبیعی را کاهش می‌دهند.
• اگر چندین‌بار با آب سخت شسته شوند، الیاف آن خشک و شکننده می‌شوند.

در فرش‌های ماشینی

• تجمع رسوبات در قسمت پشت فرش باعث سنگینی و کاهش انعطاف می‌شود.
• لایه لاتکس (چسب زیرین) ممکن است ترک بخورد یا زودتر از موعد از بین برود.

به همین دلیل، انتخاب نوع آب و شیوه‌ی شست‌وشو برای هر نوع فرش باید متفاوت باشد.

راهکارهای خانگی برای کاهش اثر آب سخت

اگر در خانه شست‌وشوی جزئی انجام می‌دهید، می‌توانید با چند روش ساده، اثرات آب سخت را تا حد زیادی کاهش دهید. این روش‌ها جایگزین شست‌وشوی تخصصی نیستند، اما کمک می‌کنند آسیب‌ها کمتر شود.

• استفاده از آب تصفیه‌شده یا آب مقطر: در هنگام لکه‌گیری یا تمیز کردن موضعی از آب بدون املاح استفاده کنید.
• افزودن مقدار کمی سرکه سفید به آب: سرکه خاصیت خنثی‌کننده املاح را دارد و به حفظ درخشندگی رنگ فرش کمک می‌کند.
• خشک‌کردن کامل بعد از شست‌وشو: اجازه ندهید رطوبت با املاح ترکیب شود؛ این کار احتمال پوسیدگی و لکه را کاهش می‌دهد.
• دوری از شوینده‌های قوی: ترکیب شوینده‌های قلیایی با آب سخت باعث تولید رسوب بیشتر می‌شود. از مواد ملایم و مخصوص فرش استفاده کنید.

روش‌های حرفه‌ای برای مقابله با آب سخت در قالیشویی

قالیشویی‌های معتبر مانند قالیشویی تهرانپارس شرق برای رفع مشکلات ناشی از آب سخت از سیستم‌های تخصصی استفاده می‌کنند. این سیستم‌ها نه‌تنها املاح را حذف می‌کنند، بلکه باعث افزایش کیفیت شست‌وشو و نرمی بافت فرش می‌شوند.

• تصفیه آب با فیلتر رزینی: این فیلترها یون‌های کلسیم و منیزیم را جذب کرده و آب نرم تولید می‌کنند.
• استفاده از فیلتر کربنی برای حذف کلر: کربن فعال، کلر و مواد شیمیایی مضر را قبل از ورود آب به سیستم شست‌وشو جذب می‌کند.
• تنظیم دمای آب و شوینده‌ها: دمای زیاد در کنار آب سخت آسیب را تشدید می‌کند؛ استفاده از دمای کنترل‌شده و شوینده‌های خنثی از تغییر رنگ جلوگیری می‌کند.

نتیجه‌گیری

آب سخت و کلردار در ظاهر مسئله‌ای ساده به نظر می‌رسند، اما در بلندمدت دشمن پنهان فرش شما هستند. رسوبات، تغییر رنگ، زبری بافت و کاهش عمر مفید فرش، تنها بخشی از اثرات آن هستند. بهترین راه برای حفظ زیبایی و دوام فرش، استفاده از خدمات حرفه‌ای و مطمئن است.

بهترین قالیشویی منطقه سرخه حصار با استفاده از آب تصفیه‌شده، تجهیزات مدرن و متخصصان مجرب، فرش شما را بدون هیچ آسیب شیمیایی شست‌وشو می‌دهد تا رنگ، لطافت و اصالت آن حفظ شود.